Home » Balat » Currently Reading:

Paha Biçilemez Balat, Fener, Edirnekapı

May 1, 2013 Balat No Comments

“Saffet Emre Tonguç’la İstanbul’u gezmemiş insanın hayat damarlarından biri kopmuş demektir.” Hazal.

En yeni neresi açılmış, esnaf lokantasında güzel döner bulalım, çıtır kıvamında tostu arıyorum diye turlara çıktığım İstanbul’un her sokağının, semtinin, dükkanının, kilisesinin hikayesini bilen; çalışkan öğrenci olarak en ön saflarda yerimi almamı sağlayan, elimde not defteri kesin bir şeyler kaçırdım diye kargacık burgacık yazımı sonradan okumak için yarım saatimi harcamama neden olan insan ta kendisi çünkü.

Dün İstanbul’da her ay gelmesini heyecanla beklediğim etkinlikler arasında ilk üçte olan #pahabicilemezistanbul projesi kapsamında Fener, Balat, Edirnekapı turuna  ben de çıktım. Asitane’nin tarifi 1539 Osmanlı yazmalarından kalan Dane-i Sarı yemeğini; Hepsi Hikaye’de Ayşegül Kaya’nın cam altı sanatını; Moğolların Meryemi Kilisesi’nde Ortadoks ayinini ve paskalya çöreklerini; İsmail Ağa Cemaati’nin tesettür dükkanlarını, bir sokak altında Fener Rum Okulu’nun 59 öğrencisinin tel örgülü sınıflarını, onun penceresinden bakınca İmam Hatip’in beton binasını gördüm. Burası Agora Meyhanesi’nde artık sanatçılar çalışıyor ne güzel Mango, Zara, alışveriş merkezi olmamış dedim. Sema Topaloğlu’nun tasarımı kitaplığın hastası oldum, evime istiyorum.

Uzun zaman sonra, meskenim İstanbul’la sevgi-nefret ilişkisinde bir kez daha artıya yöneldi ibre. Bu şehrin bir zamanlarını dinleyince, geleceğine de inancım yükselişe geçiyor.

Birinci durak

Edirnekapı’daki Asitane restoranının menüsü Osmanlı saraylarında bulunan mutfak tariflerinin ta kendisi. Kestaneli Terine çorbası 1469, Lor Mahlutu 1898, Ciğer Köftesi 1695 tariflerinden. Benim favorim, tatlı istemem teşekkürler diyen kişi olarak Helatiye.

İkinci durak

Kariye Müzesi’nin içerisindeki freskler Hristiyan dünyası için büyük bir öneme sahip. Çünkü İsa’nın doğumuyla başlayan geleneksel hikaye yerine Meryem Ana’nın dünyaya gelişinden evlenmesine, Hz. İsa’nın doğumundan çarmıha gerilmesine kadar geçen çok önemli bir zaman dilimini anlatıyor.

Bilmeyenler için birkaç not:

– Bizans döneminde yapılan bu kilise, o zaman İstanbul surları dışında kaldığı için, Kora (şehir dışında) ismini almış, ardından Osmanlı hakimiyetine geçtiğinde ismi Kariye olarak Türkçeleştirilmiş, anlamında bir değişiklik olmamış.

– Osmanlılar dünya tarihine çok büyük bir yardımda bulunmuşlar. Kiliseleri camii yaptıklarında tüm freskleri alçılamışlar, böylece yüzyıllarca korunmasına yardımcı olmuşlar.

– Meryem Ana’nın hikayesi şu şekilde: Genç yaşlarda kendisinde bir ışık olduğu farkediliyor, ardından Hz. Yusuf (Joseph) ile evlendiriliyor. Kocası dönemin adamları gibi savaşa gittiğinde Meryem Ana hamile kalıyor ve doğumunu bir dağda gerçekleştiriyor. Bu mucize Yusuf’a rüyasında uğrayan melekler tarafından duyuruluyor ve karısının masum olduğu, doğacak çocuklarının Tanrı’nın oğlu olduğu söyleniyor. Hz. İsa çocukluğunu saklanarak, öldürülmemesi için herkesten kaçırılarak geçiriyor. Yaprakları somun ekmeğe, suyu şaraba dönüştürebilen, cüzzamlıları iyileştiren Hz. İsa Herot ve adamlarından yıllarca gizleniyor. Sonunda 13. Süvari Judas onu ele veriyor ve çarmıha gerilmesinin nedeni olmasını kaldıramayıp kendini bir ağaca asıyor. Yaprakları beyazdan eflatuna dönen, bunun utancının simgesi olduğuna inanılan bu ağaç Istanbul şehrinin de simgesi olan Erguvan.

– Bir de pratik bilgi ekleyeyim. Bir İstanbullu olarak Müze Kart’a yılda 30 TL vermeniz, ve tarihimizi yakinen öğrenmeniz gerek.

Üçüncü durak

Salma Tomruk – Draman semtleri arasından arabayla geçiyoruz. Balkonlarında davut yıldızı olan tahta evler, az ilerisinde Ayşe Arman’ın askılı bluzla dolaştığı İsmail Ağa Cemaati’nin yaşadığı sokaklar var. Saffet Emre şu önemli bilgiyi veriyor. Burada evler çok pahalı, cemiyete yakın olmak isteyenler elbette bedelini ödüyor. Sokaklarda tesettürsüz tek bir kadın hatta erkek görmek mümkün değil.

Dördüncü durak

Balat’ın en tepesinde herkesin Patrikhane zannettiği o görkemli Fener Rum Okulu’nun önünde duruyoruz. Şok! İçeriye gireceğiz. Binanın dış cephesini kaplayan Marsilya’dan gelme tuğlaları düşün, içerisinde Bomonti gökdelenleri, Marmaray projesi ve tüm yakayı yukarıdan gören eşsiz bir manzara ve sadece 59 öğrenci var. Bunların pekçoğu Antakya’dan gelmiş Hristiyan Araplar. Eskiden sayısız Rum okulu ve cemaati bulunan İstanbul’da şimdi kalmış en büyük okul burası. Sınıflarda çevreden gelen taşlamalar dolayısıyla camlar tellerle kaplanmış, herhangi bir sorunu engellemek amacıyla servisler tam kapıda bekliyor. Üzüntü.

Beşinci Durak

Moğolların Meryemi Kilisesi’nin tarihsel önemi İstanbul’da asla camiiye çevrilmeyen tek kilise olması. Şans bir kez daha bizim yanımızda olduğundan papazların ayinine denk geliyor ve izleme şansı buluyoruz. Cemaat kalmamış olduğundan burada da tek izleyici biziz. Bahçede hanımlar paskalya çöreklerini açmakta o sırada. Yine şans bu ya, sıcacık.

Altıncı Durak

Balat’ı ben bilirim diye düşünenlerdendim ama Ayşegül Kaya’nın Hepsi Hikaye dükkanını bu gezide keşfettim. Peru’dan Japonya’ya unutulmuş halk sanatlarından biri olan cam altı konusunda duayen. Eskiden avukatlık yapar, cam altı işler koleksiyonumu zenginleştirirdim diye anlatıyor. Şimdi tam tersi. Mutlulukla yaptığını, hayatının orta yerine koyanlardan biri.

Yedinci Durak

Sema Topaloğlu’nun hem kendisinin hem de o duvarda gördüğüm kitaplığının hastasıyım. An itibariyle arkadaşlara evi tamir edince işte bunu istiyorum diye talimat verdim. Balat’taki atölye/dükkanında kişiye özel tahta, cam ve demirden harikalar yaratıyor. Dilersen gidip seçiyorsun, zevkli insansan hayalindekini anlatıyorsun. Monocle dergisi Haliç’e sıfır manzarasınde bir hafta geçirmiş Sema’yla. Galata’da açacakları dükkanlarında bu ziyaretin parmağı olduğuna inanıyorum ben.

Şampanyalar, erikler ve Didem Şenol elinden çıkma tabaklar eşliğinde, medeniyetlerin gelip geçtiği İstanbul bu kozmopolit haliyle güzel diyerek bitti benim günüm. Az da olsa umutla.

Seninki daha yeni başlayacak çünkü Saffet Emre Tonguç’la bu turları yaşama imkanın var, erken davranıp #pahabicilemezistanbul sitesinden yerini ayırtırsan.

Kategoriler

TAKVİM

September 2019
M T W T F S S
« Jun    
 1
2345678
9101112131415
16171819202122
23242526272829
30  

Blogroll

Sorry, we're having trouble loading this Tumblr.

ARAMA

Duvar

Previous Next All

» Cevap bırakın




Comment on this Article: